ΤΑ ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΡΝΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΥΡΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Το σύστημα επιδομάτων ανεργίας, το οποίο περιλαμβάνει ως βασικές δια-

στάσεις του το ποσοστό αναπλήρωσης (δηλ. το ποσοστό του προηγούμενου εισοδήματος -ως εργαζόμενου- του ανέργου που χορηγείται ως επίδομα) και τη

διάρκεια παροχής του επιδόματος, θεωρείται ως ένας από τους πιο σημαντικούς

παράγοντες αύξησης του NAIRU.

Οι περισσότερες μελέτες για τους προσδιοριστικούς παράγοντες της ανεργίας στις χώρες του ΟΟΣΑ και τον ρόλο των θεσμών διαπιστώνουν θετική στατιστική συσχέτιση μεταξύ γενναιόδωρων επιδομάτων και επιπέδου ανεργίας (Howell et al., 2007).

Τα εμπειρικά αποτελέσματα έχουν επίσης ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο.

Τα υψηλά επιδόματα ανεργίας, λοιπόν, μαζί με τη μεγάλη διάρκεια παροχής

τους θεωρείται ότι διαστρεβλώνουν τα κίνητρα των ανέργων για αναζήτηση εργασίας και τους κρατούν για αρκετό χρονικό διάστημα εκτός εργασίας. Η ένταση

αναζήτησης εργασίας μειώνεται και οι άνεργοι δεν έχουν κίνητρο να αποδεχθούν

γρήγορα τις διαθέσιμες κενές θέσεις εργασίας. Επίσης, οι χαμηλόμισθες θέσεις γίνονται λιγότερο ελκυστικές, εφόσον ο άνεργος στηρίζεται στο κράτος πρόνοιας

για τη συντήρησή του. Με άλλα λόγια, ο μισθός επιφύλαξης του ανέργου, δηλαδή

ο μισθός κάτω από τον οποίο δεν είναι διατεθειμένος να εργαστεί, αυξάνεται.

Έτσι αυξάνεται και η ανεργία, όπως και ο χρόνος παραμονής σε αυτήν.

Η αύξηση της μακροχρόνιας ανεργίας και η συνακόλουθη απαξίωση του

ανθρώπινου κεφαλαίου των ανέργων οδηγούν, από κοινού με το γενναιόδωρο

κράτος πρόνοιας, στην αύξηση και της μισθολογικής πίεσης εκ μέρους των συνδικάτων και των «εντός» (insiders) (Siebert, 1997).

Οι επιχειρήσεις δεν λαμβάνουν υπόψη τους ανέργους (λόγω απαξιωμένων δεξιοτήτων) και οι απασχολούμενοι δεν τους βλέπουν ως δυνητικούς ανταγωνιστές για τη θέση εργασίας τους

(Blanchard and Wolfers, 2000).10 Οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα πιέζουν έτσι

για μεγαλύτερες αυξήσεις στους μισθούς, εφόσον η ανεργία είναι λιγότερο επώδυνη για τους ανέργους (Siebert, 1997).

Τέλος, μια άλλη, κοινωνιολογική διάσταση στον αρνητικό ρόλο των επιδομάτων ανεργίας δίνει ο Lindbeck (1995, 1996). Όταν σημαντικές εξωγενείς

μακροοικονομικές διαταραχές (shocks) «κτυπούν» οικονομίες και κοινωνίες

με γενναιόδωρα επιδόματα, πολλοί άνθρωποι καταφεύγουν λόγω της ύφεσης

στο «δίχτυ ασφάλειας» του κράτους πρόνοιας (δηλ. στα επιδόματα). Έτσι, σε

σημαντικά στρώματα της κοινωνίας αναπτύσσονται, όπως αναφέρει ο Lindbeck,

«κουλτούρες ανεργίας» που αποδυναμώνουν την αντίστοιχη κοινωνική νόρμα

υπέρ της εργασίας, το λεγόμενο «εργασιακό ήθος».Αυτές οι επιδράσεις του συστήματος επιδομάτων αυξάνουν την ανεργία

ισορροπίας (NAIRU), αλλά και αποτελούν σημαντικό μηχανισμό «εμμονής» της

σε υψηλό επίπεδο.

Είναι προφανές πως στην Ευρώπη το σύστημα επιδομάτων ανεργίας είναι πιο γενναιόδωρο σε σχέση με το αντίστοιχο στις ΗΠΑ. Εξαίρεση αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο, με χαμηλό ύψος επιδόματος τον πρώτο χρόνο της ανεργίας, αλλά σχετικά μεγάλη διάρκεια παροχής του. Επίσης, η Σουηδία προσφέρει υψηλά επιδόματα, αλλά σχετικά χαμηλή διάρκεια παροχής τους. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Σουηδίας (και γενικότερα των σκανδιναβικών χωρών) είναι ο πολύ σημαντικός ρόλος των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης για την αντιμετώπιση της ανεργίας