Ε.Σ.Α.μεΑ.: Προγράμματα κοινωφελούς εργασίας και ΑμεΑ

Με επιστολή της στην αναπληρώτρια υπουργό Εργασίας κ. Ουρανία Αντωνοπούλου, η ΕΣΑμεΑ καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις ενόψει της εφαρμογής, το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, του νέου κύκλου του Προγράμματος Κοινωφελούς Εργασίας που εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση & Δια Βίου Μάθηση 2014 - 2020».  

Είναι γνωστό ότι τα άτομα με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους, που αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακές ομάδες της χώρας, βιώνουν διαχρονικά την ανεργία, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, ακόμη περισσότερο όμως σήμερα εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα.  Η  ευρωπαϊκή χρηματοδότηση κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο 2014 - 2020 θα αποτελέσει το μοναδικό αναπτυξιακό εργαλείο και ως εκ τούτου θα πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο προς όφελος όλων των πολιτών, δίχως διακρίσεις και αποκλεισμούς, ιδίως όμως προς όφελος εκείνων των πολιτών που κινδυνεύουν περισσότερο από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, όπως είναι τα άτομα με αναπηρία. Μέχρι σήμερα πάντως, το Πρόγραμμα Κοινωφελούς Εργασίας αποκλείει συστηματικά τα άτομα με αναπηρία.

Παράλληλα, τόσο ο Κανονισμός ΕΕ 1303/2013 περί καθορισμού κοινών διατάξεων για τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) όσο και οι επιμέρους Κανονισμοί των Ευρωπαϊκών Ταμείων, ενισχύουν τις απαιτήσεις τους αναφορικά με τα άτομα με αναπηρία και την προσβασιμότητα σε σχέση με την προηγούμενη προγραμματική περίοδο, δεδομένης και της προηγηθείσας υπογραφής της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. προτείνει τη διαβούλευση και στενή συνεργασία της με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου με στόχο την ένταξη στο εν λόγω Πρόγραμμα της αρχής της μη διάκρισης λόγω αναπηρίας και της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία, στη βάση των προαναφερθέντων συνταγματικών επιταγών και απαιτήσεων της εθνικής νομοθεσίας και των Κανονισμών των ΕΔΕΤ.

Μεταξύ άλλων στην επιστολή τους αναφέρουν:

α) ως προς την εφαρμογή της αρχής της μη διάκρισης λόγω αναπηρίας, η Ε.Σ.Α.μεΑ. προτείνει:  

-        τη συμπερίληψη στην Πρόσκληση του Προγράμματος ρητής αναφοράς ότι δικαίωμα συμμετοχής μεταξύ των υπολοίπων κοινωνικών ομάδων έχουν και τα άτομα με αναπηρία με ποσοστό αναπηρίας από 50% και άνω (πρόκειται άλλωστε για ποσοστό που προβλέπεται και από τον ν.2643/1998), με τη διευκρίνιση ότι εάν σε μία οικογένεια - στόχο υπάρχουν δύο ή και περισσότερα μέλη εγγεγραμμένα στο ειδικό μητρώο ανέργων ατόμων με αναπηρία του ΟΑΕΔ, δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν όλα τα μέλη αυτής της οικογένειας. Επιπρόσθετα, πρέπει να προβλεφθεί κλιμακούμενη μοριοδότηση ανάλογα με τη βαρύτητα (ποσοστό)  της αναπηρίας αυτών των ατόμων.

-        την πρόβλεψη για συμμετοχή στο Πρόγραμμα συγγενών ατόμων με αναπηρία - ήτοι τέκνου, γονέα ή νόμιμου κηδεμόνα, αδελφής/αδελφού, συζύγου, με ποσοστό αναπηρίας από 67% και άνω, που βαρύνονται φορολογικά με άτομα με αναπηρία, καθώς και την πρόβλεψη κλιμακούμενης μοριοδότησή τους ανάλογα με τον αριθμό των μελών της οικογένειας με ποσοστό αναπηρίας από 67% και άνω.

-        τη συμπερίληψη σχετικής πρόνοιας που να εξαιρεί τα κωφά και βαρήκοα άτομα με ποσοστό αναπηρίας από 50% και άνω από την εκπλήρωση του κριτηρίου επιλογής «γνώση ξένης γλώσσας», διότι αυτά τα άτομα έχουν ως μητρική τους γλώσσα τη νοηματική και μέσω αυτής μαθαίνουν ως δεύτερη γλώσσα την αντίστοιχη ομιλούμενη - στη γραπτή της φυσικά μορφή. Για τους κωφούς  και τα βαρήκοα άτομα η εκμάθηση ξένης γλώσσας είναι δύσκολη - αν όχι αδύνατη -  επειδή δεν μπορούν να κάνουν χρήση της ακοής τους. Επιπρόσθετα,  τονίζουμε ότι δεν είναι εφικτή η απόκτηση κάποιου διπλώματος ξένης γλώσσας διότι απαιτούνται προφορικές εξετάσεις στις οποίες οι κωφοί και τα βαρήκοα άτομα αδυνατούν να ανταπεξέλθουν. Το κριτήριο της ξένης γλώσσας ουσιαστικά αποκλείει αυτή την πληθυσμιακή ομάδα και ως εκ τούτου συνιστά κριτήριο διάκρισης.

-        τη συμπερίληψη ρητής αναφοράς ότι σε περίπτωση συμμετοχής ατόμων με αναπηρία στο Πρόγραμμα, τα πάσης φύσεως αναπηρικά επιδόματα δεν διακόπτονται από όποιο φορέα και εάν αυτά χορηγούνται (προνοιακό ή ασφαλιστικό φορέα). Η διακοπή του επιδόματος αναπηρίας στην περίπτωση που το άτομο απασχολείται αποτελεί μια απαράδεκτη πρακτική η οποία πρέπει να καταργηθεί άμεσα δεδομένου ότι λειτουργεί ως αντικίνητρο για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στον κόσμο της εργασίας. Το προαναφερθέν πάγιο αίτημα της Ε.Σ.Α.μεΑ., το οποίο μπορεί να διατυπωθεί και ως εξής: επέκταση της εφαρμογής της διάταξης της παρ.1, άρθρο 10 του Νόμου 4019/2011 (για την Κοινωνική Οικονομία) σε όλες τις περιπτώσεις απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία (μισθωτή εργασία, αυτο-απασχόληση, επιχειρηματική δραστηριότητα), είναι δίκαιο διότι αποσκοπεί στην κάλυψη των πρόσθετων και πολυδάπανων αναγκών που η αναπηρία δημιουργεί, ενώ η αμοιβή της εργασίας τους στην κάλυψη των βιοποριστικών τους αναγκών και κατ’ επέκταση  στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής τους.  Θεωρούμε ότι είναι απαράδεκτο το επίδομα αναπηρίας να εξισώνεται με το επίδομα ανεργίας, εφόσον η αναπηρία ενός ατόμου είτε εργάζεται είτε δεν εργάζεται εξακολουθεί να υφίσταται και κατ’ επέκταση και οι αυξημένες δαπάνες που συνοδεύουν αυτήν.

β) Ως προς την εφαρμογή της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία, η Ε.Σ.Α.μεΑ. προτείνει:  

-        την πλήρη συμμόρφωση της ιστοσελίδας του δικαιούχου της Πράξης (αλλά και των φορέων στους οποίους θα τοποθετηθούν οι ωφελούμενοι), μέσω της οποίας θα πραγματοποιηθεί η δημοσιοποίηση του Προγράμματος και θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά οι αιτήσεις των υποψηφίων, με το πρότυπο των Οδηγιών για την Προσβασιμότητα του Περιεχομένου του Ιστού Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), έκδοση 2.0, σε επίπεδο προσβασιμότητας τουλάχιστον «ΑΑ», όπως άλλωστε ορίζει και η ΥΑΠ/Φ.40.4/1/989 «Πλαίσιο Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης». Ειδικά για τους ωφελούμενους με τύφλωση ή προβλήματα όρασης πρέπει να παρέχεται σχετικό ενημερωτικό έντυπο υλικό (π.χ. αιτήσεις - οδηγίες κ.λπ.) και σε προσβάσιμες μορφές (CDs, DVs, εκτυπώσεις σε γραφή Braille)».

-        την πρόβλεψη της κάλυψης από το Πρόγραμμα του κόστους που απαιτείται για την εφαρμογή «εύλογων προσαρμογών» (βλ. άρθρο 10 του ν. 3304/2005) από τους ωφελούμενους - φορείς προς τους ωφελούμενους με αναπηρία, εάν το είδος (κατηγορία) και η βαρύτητα (ποσοστό) της αναπηρίας το απαιτούν.