Το EUROSUR ΞΕΚΙΝΑ

Άρχισε σήμερα να λειτουργεί το Ευρωπαϊκό Σύστημα Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR). Το σύστημα αυτό θα βοηθήσει σημαντικά στην προστασία ατόμων που βάζουν τη ζωή τους σε κίνδυνο προκειμένου να φθάσουν στις ακτές της Ευρώπης, ενώ  θα εξοπλίσει την ΕΕ και τα κράτη μέλη της με καλύτερα εργαλεία για την πρόληψη διασυνοριακών εγκλημάτων, όπως η σωματεμπορία ή η διακίνηση ναρκωτικών, ενώ ταυτόχρονα θα εντοπίζει και θα παρέχει βοήθεια σε μικρές λέμβους μεταναστών που κινδυνεύουν, με απόλυτο σεβασμό όλων των ευρωπαϊκών και των διεθνών υποχρεώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης.

"Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένη για την έναρξη λειτουργίας του EUROSUR. Το σύστημα αυτό αποτελεί μια πραγματικά ευρωπαϊκή απάντηση στο πώς μπορούν να σωθούν ζωές μεταναστών που ταξιδεύουν σε ασφυκτικά γεμάτα σκάφη τα οποία δεν πληρούν τις απαιτήσεις ασφάλειας, ώστε να αποφευχθούν νέες τραγωδίες στη Μεσόγειο, και στο πώς μπορεί να σταματήσει η μεταφορά ναρκωτικών με ταχύπλοα. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών και τις συντονισμένες προσπάθειες των εθνικών και των ευρωπαϊκών υπηρεσιών. Το EUROSUR παρέχει αυτό το πλαίσιο,  με πλήρη σεβασμό των διεθνών υποχρεώσεων" δήλωσε η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Σεσίλια Μάλμστρομ.

Το EUROSUR θα εφαρμοστεί σταδιακά. Ξεκινά στις 2 Δεκεμβρίου 2013 στα 18 κράτη μέλη της ΕΕ στα νότια και ανατολικά εξωτερικά σύνορα και στη Νορβηγία,  συνδεδεμένη χώρα Σένγκεν. Τα υπόλοιπα 11 κράτη μέλη της ΕΕ και οι συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν θα αρχίζουν να εφαρμόζουν το EUROSUR την 1η Δεκεμβρίου 2014. Τα διάφορα συστατικά στοιχεία του EUROSUR θα αναβαθμίζονται συνεχώς κατά τα επόμενα έτη.

Τη ραχοκοκαλιά του EUROSUR αποτελούν «εθνικά κέντρα συντονισμού», μέσω των οποίων όλες οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την επιτήρηση των συνόρων (π.χ. οι συνοριοφύλακες, η αστυνομία, η ακτοφυλακή, το Ναυτικό) υποχρεούνται να συνεργάζονται και να συντονίζουν τις δραστηριότητές τους. Στοιχεία σχετικά με συμβάντα στα εξωτερικά χερσαία και θαλάσσια σύνορα και με την κατάσταση και θέση των περιπολιών, καθώς και αναλυτικές εκθέσεις και πληροφορίες ανταλλάσσονται μεταξύ αυτών των εθνικών αρχών μέσω «εθνικών εικόνων της κατάστασης».

Η εν λόγω συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών επιτρέπει στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος να αντιδράσει πολύ ταχύτερα σε κάθε περιστατικό που έχει σχέση με παράνομη μετανάστευση, διασυνοριακό έγκλημα ή κίνδυνο για τη ζωή μεταναστών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για τον έλεγχο των συνόρων, FRONTEX, παίζει σημαντικό ρόλο στη συγκέντρωση και ανάλυση των πληροφοριών που συλλέγουν τα κράτη μέλη για τη διαμόρφωση της «ευρωπαϊκής εικόνας της κατάστασης». Χάρη στις πληροφορίες αυτές εντοπίζονται αλλαγές δρομολογίων ή νέες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται από τα εγκληματικά δίκτυα. Η ευρωπαϊκή εικόνα της κατάστασης περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες που συγκεντρώνονται κατά τις κοινές επιχειρήσεις του FRONTEX, καθώς και στην περιοχή γύρω από τα σύνορα. Επιπλέον, ο FRONTEX βοηθά τα κράτη μέλη στην ανίχνευση μικρών σκαφών, συνεργαζόμενος στενά με άλλους οργανισμούς της ΕΕ, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα και το Δορυφορικό Κέντρο της ΕΕ.

Χάρη στο EUROSUR τα κράτη μέλη αντιδρούν ταχύτερα όχι μόνο σε μεμονωμένα περιστατικά, αλλά και σε κρίσιμες καταστάσεις στα εξωτερικά σύνορα. Για τον σκοπό αυτό, τα εξωτερικά χερσαία και θαλάσσια σύνορα διακρίνονται σε «τμήματα συνόρων» τα οποία χαρακτηρίζονται ως χαμηλού, μέτριου ή υψηλού «επιπέδου επιπτώσεων», όπως οι φωτεινοί σηματοδότες. Με αυτόν τον τρόπο εντοπίζονται τα επικίνδυνα σημεία των εξωτερικών συνόρων, και αναλαμβάνεται τυποποιημένη δράση σε εθνικό και, εάν χρειάζεται, σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο. Για παράδειγμα, πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στα ευάλωτα άτομα, όπως είναι τα παιδιά, οι ασυνόδευτοι ανήλικοι ή τα πρόσωπα που έχουν ανάγκη από επείγουσα ιατρική βοήθεια. Ο κανονισμός για το EUROSURpdf ορίζει σαφώς ότι τα κράτη μέλη και ο FRONTEX πρέπει να τηρούν πλήρως τις αρχές της μη επαναπροώθησης και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κατά την αντιμετώπιση ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας. Δεδομένου ότι η ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο του EUROSUR περιορίζεται σε επιχειρησιακές πληροφορίες, όπως ο εντοπισμός περιστατικών και οι περιπολίες, η δυνατότητα ανταλλαγής προσωπικών δεδομένων είναι πολύ περιορισμένη.